عوامل موثر بر بهره وری نیروی انسان

یکی از مهم ترین اهداف در هر سازمان ارتقا سطح بهره وری است ،و با توجه به اینکه انسان در ایجاد بهره وری نقش محوری دارد در این مقاله ضمن بحث پیرامون اهداف و عوامل بهره وری عوامل مهمی را که  بهره وری نیروی انسانی را در سازمان تحت تاثیر قرار میدهد میپردازیم.

تعریف

در رابطه با بهر ه وری تعریف پذیرفته شده ای که مورد توافق همگان باشد وجود ندارد اما در اینجا به تعدادی از این تعاریف اشاره می کنیم:

به بیان ساده بهره وری عبارت است از انجام درست کار های درست

بهر ه وری یک فرهنگ است؛ یک نگرش عقلایی به کار و زندگی است که هدف آن هوشمندانه تر کردن فعالیت ها برای دستیابی به زندگی بهتر و متعالی است. (سازمان بهره وری ملی ایران)

بهر ه وری عبارت است از رابطه ی بین ستاده حاصل از یک سیستم تولید با داده های به کار رفته مانند نیروی کار ،سرمایه و…به منظور تولید آن ستاده.(سازمان بین المللی کار)

اما در این تعریف منظور از سیستم تولید عبارت است ازهر سیستمی که با تغییر ورودی ها،سیستم های تولید کالا و یا خدمات تولید می کند.پس بهره وری صرفا منحصر به سیستم های تولید کالا نیست بلکه در رابطه با سیستم های تولید کننده خدمات نیز کاربرد دارد.

عوامل مؤثر بر بهر ه وری

اولین گام در جهت افزایش بهر ه وری تشخیص دامنه مشکلات در چارچوب دو گروه عوامل داخلی وخارجی است و گام بعدی تشخیص عوامل قابل کنترل است .

عوامل داخلی :

عواملی هستند که توسط خود فرد و یا مدیر بنگاه قابل کنترل می باشو.به دو گروه سخت افزاری و نرم افزاری تقسیم می شوند.

عوامل سخت افزاری

عواملی هستند که به آسانی و در کوتاه مدت قابل تغییر نیستندوشامل:

  • محصول :منظور از عامل بهره وری محصول این می باشد که محصول عرضه شده به چه میزان نیاز های ستانده را تامین می کند.
  • ماشین آلات : ماشین آلات و تجهیزات با رعایت مواردی مانند(تعمیرات به موقع،افزایش ظرفیت کارخانه و..)نقش اصلی را در افزایش بهره وری داشته باشند.
  • تکنولوژی تولید: در زمینه ی تکنولوژی ایجاد نوآوری منبع مهمی برای افزایش بهره وری است.
  • مواد و انرژی: اندکی تلاش در صرفه جویی مواد وانرژی میتواند نتایج باورنکردنی در زمینه افزایش بهره وری مواد خام به همراه داشته باشد.
عوامل نرم افزاری

عواملی هستند که تقریباً به آسانی قابل تغییرهستند و شامل :

  • افراد :انسان ها نه تنها از لحاظ توانایی بلکه از لحاظ تمایل به کار نیز متفاوت اند. افراد به صورت کارگر، مهندس، مدیر و کارفرما،

انجمن ها و …سرچشمه اصلی بهبود بهر ه وری هستند.

  • سازمان ها و سیستم ها :تحرک و انعطاف باید در طراحی سیستم منظور شود تا حداکثر بهره وری حاصل شود.
  • روش های کار: کارهایی از جمله کار مطالعاتی، مهندسی صنایع وهمچنین  آموزش ابزارهای توسعه روشهای کار، از جملع عواملی هستند که در افزایش بهره وری تأثیر حیاتی دارند.
  • روش های مدیریت:هیچ شیوه مدیریتی را نمی توان کامل دانست چرا که سودمندی مدیریت مربوط به آن است که چه وقت ،کجا ،چگونه و برای چه کسی این شیوه به کار می رود.

عوامل خارجی :

عواملی هستند که خارج از کنترل فرد ویا مدیر بنگاه می باشد.در سه گروه اصلاحات ساختاری ، منابع طبیعی دولت و عوامل زیربنائی قابل تقسیمبندی است.

  • تغییرات ساختاری: در بلند مدت این تاثیر گذاری دوطرفه میشود به این مفهوم که تغییرات ساختاری دربهره وری اثر می گذارد و تغییرات بهره وری نیز موجب تعدیل ساختار میگردد.
  • عوامل طبیعی: مهم ترین منابع طبیعی تاثیرگذار بر بهره وری شامل نیروی انسانی ،زمین،سوخت و مواد خام می باشد.
  • دولت و زیر بنا:سیاست ها،استراتژی و برنامه های دولت نقش بسزایی در بهره وری سازمان ها دارند.

عوامل موثر برافزایش بهره وری

درتعیین عوامل موثر بر بهر ه وری نظرات متفاوتی وجود دارد و هریک ازدانشمندان و صاحب نظران عواملی را به عنوان عامل موثر مشخص کرده اند ولی تمام مولفان این رشته تقریبا در این مورد که برای افزایش بهر ه وری تنها یک علت خاص را نمی توان بیان کرد اتفاق نظر دارند وبیان میکنند که افزایش بهره وری را باید معلول ترکیبی از عوامل گوناگون در نظر گرفت.

  1. نیروی کار:گماردن افراد در مشاغل مناسب ،سپردن کار به کاردان،توجه به سلامت و طرز تغذیه افرادو.. ازجمله عواملی هستند که در بهبود کار تاثیرمی گذارند.
  2. اصلاح روابط : در بهینه سازی وضعیت مدیران و جهت بهبود روابط مدیر و کارکنان رعایت مواردی از جمله حضور در جلسات غیر رسمی،برگزاری جلسات جهت رسیدگی به مشکلات کارکنان و  ضروری است.
  3. استفاده از نظرات و پیشنهادات کارکنان: بهتر  است به تمام کارکنان فرصت مشارکت در برنامه ها داده شود .
  4. تکنولوژی:مطالعات نشان داده که با اندک تغییرات جزئی در بهبود وکیفیت تکنولوژی میتوان به نتایج فوق العاده ای دست یافت .

عوامل موثر برافزایش بهره وری نیروی انسانی

  • جهت افزایش مهارت و اعتماد به نفس کار کنان استفاده از برنامه گردش شغلی ، غنای شغلی ،توسعه شغلی استفاده میشود.
  • برقراری نظام مناسب پرداخت مبتنی بر عملکرد و برقراری نظام تنبیه و تشویق
  • آموزش شغلی به مدیران و کارکنان
  • افزایش انگیزش کارکنان برای کار بهتر

عوامل موثر بر کاهش بهره وری

مهم ترین دلیل کاهش بهر ه وری منابع انسانی نامتوازن بودن درآمد و هزینه است که مهم ترین عامل در انگیزش منابع انسانی است پس از آن مهم ترین عوامل عبارتند از:

  • بی ثبات بودن در برنامه های کنترلی
  • بی برنامه بودن مدیریت
  • ناهماهنگی استعداد های فرد و شغل
  • تورم  نیروی انسانی
  • ناهماهنگی رشته تحصیلی و شغل فعلی
  • ناامنی شغلی
  • عدم توجه به نیازهای کارکنان

شیو ه های مدیریتی افزایش بهره وری

 امروزه روز دو فلسفه مدیریتی مدون وجود دارد،یکی مکتب مدیریت غربی و دیگری ژاپنی است. ویژگیهای این دو مکتب در ۵ وظیفه مشهور مدیریتی خلاصه میشوند :

  • برنامه ریزی
  • ۲ سازماندهی
  • ۳ کارگزینی
  • ۴ رهبری
  • ۵ کنترل

این دو شیوه جهت افزایش دادن بهر ه وری از دو شیوه مختلف استفاده میکنند :

الفروش نوآوری(غربی)

در این روش، بهر ه وری بیشتر از طریق سرمایه گذاریهای جدید و نو دنبال می شود و نگاه سخت افزاری نسبت به بهره وری دارد .

بروش بهبود تدریجی(ژاپنی)

در این روش برای افزایش بهر ه وری، بیشتر به بهر ه گیری از ظرفیت های بلااستفاده توجه میشود و در این روش بیشتر به جنبه ای انسانی تاکید میشود.

سطوح بهره وری

بهره وری ازاین جهت که  در چه سطحی سیستم ها را مورد تجزیه و تحلیل قرار  می دهد به چهار سطح تقسیم میشوند:

  • بهر ه وری در سطح کارکنان
  • بهر ه وری در سطح سازمانی
  • بهر ه وری در سطح بخشی از اقتصاد
  • بهر ه وری در سطح ملی

 همچنین بهر ه وری از حیث انواع منابع یک سیستم انواع زیر را دارد:

  • بهر ه وری نیروی کار
  • بهر ه وری زمین
  • بهر ه وری ماشین آلات
  • بهر ه وری سرمایه
  • بهر ه وری اطلاعات
  • بهر ه وری زمان

کلام آخر

منابع انسانی شامل کارکنان و مدیران، ازباارزش ترین سرمایه های سازمان به حساب می آیند و سازمان باید فرصت مناسب برای رشد و افزایش بهر ه وری آنان را دراختیارشان قرار دهد. عده ای ازکارشناسان منابع انسانی براین عقیده اند که بهبود بهره‌وری کارمندان بر عهده‌ی مدیران شرکت‌ها قرار دارد، اما عده ای دیگر از کارشناسان معتقدند این وظیفه مختص مسئولان منابع انسانی است، چرا که اغلب مدیران در این زمینه دانش کافی ندارند.

همچنین بخوانیم : دلایل موفقیت وشکست کسب وکارهای نوپا

قبلی «
بعدی »

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *